Afak, Afaki
Afak, mikat sınırlarının dışında kalan bölgelerdir; bu bölgelerde yaşayanlara afaki denir. Türkiye'den giden hacılar afakidir.
Hac ve Umre Terimleri
Afakî, mikat, vakfe, cemre, sa'y, ifâza... Hac ve umre anlatılırken sıkça geçen bu kelimeler ilk duyduğunuzda kafa karıştırabilir. Bu sayfada en çok kullanılan terimleri alfabetik olarak kısaca açıkladık.
Rehberin diğer bölümlerini okurken bilmediğiniz bir kelimeyle karşılaşırsanız buraya dönebilirsiniz.
Altınoluk (Mizâb)
Kâbe'nin damındaki yağmur sularını Hatîm tarafına akıtan, altından yapılmış oluk.
Arafat
Mekke'nin yaklaşık 25 km güneydoğusunda, Harem sınırları dışındaki ova. Haccın rüknü olan vakfe burada yapılır.
Arefe günü
Zilhicce ayının 9. günü, Kurban Bayramı'ndan önceki gün. Arafat vakfesi bu gün yapılır.
Bedel haccı
Haccı bizzat yapamayan kimsenin, şartlarına uygun olarak bu ibadeti vekâlet yoluyla başkasına yaptırması.
Bedel (Naib)
Haccı farz olduğu hâlde hastalık veya yaşlılık gibi şer'î bir mazeretle bizzat yapamayan kimsenin yerine hac yapan kişi.
Bedene
Hac ve umrede bazı ağır ihlaller sebebiyle Harem bölgesinde ceza olarak kesilen deve veya sığır.
Cebel-i Rahme
Rahmet Dağı. Arafat'ın ortasındaki tepe; vakfeyi buna yakın yapmak sünnettir, tırmanmak gerekmez.
Cemerat
Mina'da şeytan taşlanan üç yerin ortak adı.
Cem-i takdim
Arafat'ta öğle ile ikindi namazlarını öğle vaktinde peş peşe kılmak.
Cem-i te'hîr
Müzdelife'de akşam ile yatsı namazlarını yatsı vaktinde peş peşe kılmak.
Cemre
Mina'da şeytan taşlamada atılan küçük taşların her biri; mecazen taşların atıldığı yer.
Cemre-i Akabe
Mina'nın Mekke tarafındaki büyük cemre; halk arasında büyük şeytan. Bayramın birinci günü yalnız buna taş atılır.
Cemre-i Ûlâ
Mescid-i Hayf tarafındaki birinci cemre; halk arasında küçük şeytan.
Cemre-i Vustâ
Orta cemre; halk arasında orta şeytan.
Dem
Hac ve umrede bir vacibin terki veya bir ihram yasağının ihlali sebebiyle Harem bölgesinde kesilen koyun veya keçi.
Eyyâm-ı nahr
Kurban kesme günleri: Zilhicce'nin 10, 11 ve 12. günleri.
Eyyâm-ı teşrik
Teşrik günleri: Kurban Bayramı'nın 2, 3 ve 4. günleri (11, 12, 13 Zilhicce). Teşrik tekbirleri ise arefe sabahından bayramın dördüncü günü ikindiye kadar getirilir.
Farz
Kesin bir delille yapılması istenen görev. Haccın farzı terk edilirse hac geçerli olmaz.
Fevat
Arafat vakfesine süresi içinde yetişememek ve böylece haccı kaçırmak.
Hac
İmkânı olan müslümanların belirli zamanda Kâbe, Arafat, Müzdelife ve Mina'da belirli görevleri yerine getirerek yaptıkları ibadet.
Hac ayları
Şevval, Zilkade ve Zilhicce'nin ilk on günü. Haccın menasiki ancak bu zaman içinde yapılabilir.
Hacerü'l-esved
Kâbe'nin doğu köşesindeki siyah taş; tavafın başlangıç ve bitiş noktası.
Harem bölgesi
Mekke ve çevresinde sınırları belirlenmiş, av ve bitki koparmanın yasak olduğu saygın bölge.
Hatîm
Kâbe'nin kuzeybatısındaki yarım daire şeklindeki alçak duvar. Tavaf bu duvarın dışından yapılır.
Hedy
Hac ve umre ile ilgili olarak Harem bölgesinde kesilen kurban. Temettu ve kıran haccı yapanların kestiği şükür kurbanı da hedydir.
Hervele
Sa'yde erkeklerin yeşil ışıklar arasında canlı ve hızlı adımlarla yürümesi.
Hıll bölgesi
Harem bölgesi ile mikat noktaları arasındaki bölge.
Hicr-i İsmail
Kâbe'nin kuzeybatı duvarı ile Hatîm arasındaki alan; Kâbe'den sayılır.
Iztıba
Ardından sa'y yapılacak tavafta erkeklerin ridanın bir ucunu sağ koltuk altından geçirip sol omuza atarak sağ omzu açık bırakması.
İfrad haccı
Hac aylarında umre yapmadan yalnızca hac için ihrama girerek yapılan hac.
İhram
Hac veya umre niyetiyle, normalde helal olan bazı davranışları kendine yasaklamak. Niyet ve telbiye ile girilir.
İhram namazı
İhrama girmeden önce, kerahet vakti değilse kılınan iki rekât sünnet namaz.
İhsar
İhrama girdikten sonra bir engel sebebiyle haccın veya umrenin tamamlanamaması.
İstilam
Hacerü'l-esved'i öpmek veya kalabalıkta uzaktan el ile işaret ederek selamlamak.
İzar
Erkeklerin ihramda belden aşağısını örttüğü örtü.
Kâbe
Mescid-i Haram'ın ortasındaki, müslümanların kıblesi olan Beytullah.
Kıble
Müslümanların namazda yöneldiği yön; Kâbe.
Kıran haccı
Aynı yılın hac aylarında umre ve hac için birlikte ihrama girip ihramdan çıkmadan ikisini yapmak.
Kisve
Kâbe'nin üzerine örtülen, ayetler işlenmiş siyah örtü.