İhram Yasakları
İhrama giren kişi, ihramdan çıkana kadar bazı şeylerden uzak durur: Erkekler dikişli elbise giymez ve başını örtmez. Koku sürünülmez, saç ve tırnak kesilmez, avlanılmaz, eşler arasındaki yakınlık yasaktır.
Bu yasaklardan birini çiğnemenin cezası durumuna göre değişir; bazısı kurban, bazısı sadaka gerektirir. Her yasağın sayfasında bunu ayrıca belirttik. Emin olmadığınız bir durumda orada bulunan Diyanet görevlilerine danışmanız en sağlıklısı.
Erkeklerin dikişli elbise, çorap ve ayakkabı giymesi
İhramlı erkek; gömlek, pantolon, iç çamaşırı, çorap, ayakkabı gibi bedene göre dikilmiş mutat giysileri giyemez. Arkası ve üstü açık terlik giyer. Terlik bulunamazsa ayakkabının topuk ve aşık kemiği kısmı açıkta kalacak şekilde kesilerek giyilmesi ceza gerektirmez. Bele kemer veya para kuşağı bağlamak, ceketi giymeden omuza almak, battaniye ile boyundan aşağısını örtmek serbesttir.
YapılırsaBir gündüz veya bir gece boyunca giyilirse dem (koyun veya keçi kesmek); bundan az sürerse sadaka-i fıtır. Hastalık gibi bir zaruretle giyilirse dem, üç gün oruç veya altı fakire birer sadaka-i fıtır vermekten biri seçilir.
Erkeklerin başını örtmesi
İhramlı erkek; şapka, takke, sarık gibi mutat bir şeyle başını örtemez. Başın dörtte birini kaplayacak şekilde sargı veya bandaj sarmak da bu kapsamdadır. Şemsiye kullanmak, çadır veya ağaç gölgesinde oturmak, başın üzerinde eşya taşımak yasak değildir.
YapılırsaBir gündüz veya bir gece boyunca örterse dem; daha az sürerse sadaka-i fıtır. Yara gibi bir zaruretle başa sargı sarılırsa dem, üç gün oruç veya altı fakire sadaka-i fıtır arasında seçim yapılır.
Yüzü örtmek (erkek ve kadın)
Hanefî mezhebine göre ihramlı erkek ve kadının mutat bir giysiyle yüzünü örtmesi yasaktır. Kadınlar başlarını örter, yüzlerini açık tutar. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre tıbbi maske mutat giysi olmadığından takılması ihram yasağı değildir ve ceza gerektirmez. Yüze değmeyecek şekilde sarkıtılan örtü de yasak kapsamında görülmemiştir.
YapılırsaBir gündüz veya bir gece boyunca örtülürse dem; daha az sürerse sadaka-i fıtır. Yüzün dörtte birinden azı örtülürse bir fitre miktarı sadaka yeterlidir.
Güzel koku sürünmek
İhramlı kimse bedenine, ihram örtüsüne, elbisesine veya yatağına parfüm, kolonya, kokulu yağ ve benzeri güzel koku süremez; göze kokulu sürme çekemez. İhrama girmeden önce bedene sürülen kokunun kalması zarar vermez. Güzel koku koklamak, koku satılan dükkâna girmek ve başkasına koku sürmek ceza gerektirmez.
YapılırsaBir uzvun tamamına veya toplamı bir uzuv kadar olan yerlere koku sürülürse dem; daha azına sürülürse sadaka-i fıtır. İhram örtüsünün (kadınlarda elbisenin) bir karıştan geniş bir yerine sürülürse dem, daha azına sadaka-i fıtır. Göze üç defa kokulu sürme çekmek dem, bir iki defa sadaka-i fıtır gerektirir.
Kokulu sabun, şampuan ve ıslak mendil
Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre kokulu sabun, deterjan veya ıslak mendil gibi temizlik malzemeleri koku sürünmekten çok temizlik amacıyla kullanılır. Bu yüzden kokusuz malzeme kullanılması tavsiye edilmekle birlikte, kokulanma amacı olmadan kullanılmaları ceza gerektirmez. Kokusuz sabun kullanmak ise zaten serbesttir.
YapılırsaKokulanma amacı olmadan kullanılırsa ceza gerekmez. Kokulanmak amacıyla sürülürse koku sürünme cezası uygulanır.
Süs amaçlı krem, yağ, jöle, kına ve saç boyası
İhramlı kimse süslenmek veya güzel görünmek için vücuduna, saç veya sakalına krem, yağ, jöle, saç kremi, briyantin süremez; ruj ve oje kullanamaz; saçını kına veya boya ile boyayamaz. Tedavi amacıyla sürülen ilaç, merhem, kokusuz krem ve yağlar için bir şey gerekmez.
YapılırsaBir uzvun tamamına uygulanırsa dem; bir kısmına uygulanırsa sadaka-i fıtır. Saçı boyamak veya kınalamak dem gerektirir.
Saç, sakal ve bıyık kesmek veya tıraş etmek
İhramlı iken saç, sakal ve bıyığı tıraş etmek, kesmek veya herhangi bir şekilde gidermek yasaktır. Abdest alırken, yıkanırken veya kaşınırken kendiliğinden düşen kıllar için de ceza öngörülmüştür. Hastalık nedeniyle dökülen saçlar için ceza gerekmez.
YapılırsaBaşın veya sakalın en az dörtte biri tıraş edilir ya da kısaltılırsa dem; daha azı için sadaka-i fıtır. Ensenin tamamı dem, bir kısmı veya bıyık sadaka-i fıtır gerektirir. Abdestte veya kaşınırken üç tel düşerse yarım sadaka-i fıtır gerekir. Hastalık veya eziyet sebebiyle tıraş olan kimse dem, üç gün oruç veya altı fakire sadaka-i fıtır arasında seçim yapar.
Koltuk altı, kasık ve vücut tüylerini gidermek
İhramlı iken koltuk altı ve kasık kıllarını ve vücudun herhangi bir yerindeki tüyleri tıraş etmek, yolmak veya başka bir yolla gidermek yasaktır. Bu temizlik ihrama girmeden önce yapılmalıdır.
YapılırsaKoltuk altlarından birinin veya ikisinin tüylerini gidermek dem; birinin bir kısmını veya göğüs, kol ve bacak tüylerini gidermek sadaka-i fıtır gerektirir. Baş, sakal, koltuk altı ve beden tüyleri aynı yerde birlikte giderilirse tek dem; ayrı yerlerde giderilirse her biri için ayrı dem gerekir.
Tırnak kesmek
İhramlı iken el ve ayak tırnaklarını kesmek yasaktır. Kırılan tırnağı koparmak veya kesip atmak ceza gerektirmez. İhramlı kimsenin, ihramdan çıkma aşamasına gelmeden başkasının tırnağını kesmesi veya başkasını tıraş etmesi de ceza gerektirir.
YapılırsaBütün tırnaklar aynı yerde bir seferde kesilirse bir dem; ayrı yerlerde kesilirse her el ve ayak için ayrı dem; bir el veya ayaktan dört veya daha az tırnak kesilirse her tırnak için bir sadaka-i fıtır. Başkasının tırnağını kesmek veya başkasını tıraş etmek sadaka-i fıtır gerektirir.
Arafat vakfesinden önce cinsel ilişki
Hac için ihrama girdikten sonra Arafat vakfesini yapmadan önce cinsel ilişkide bulunan kimsenin haccı bütün mezheplere göre bozulur. Bu kimse haccın kalan görevlerini yine tamamlar, ertesi yıl veya ilk imkânda haccını kaza eder. Ayrıca tövbe ve istiğfar etmesi gerekir.
YapılırsaHac bozulur ve kazası gerekir; ayrıca Hanefîlere göre dem (diğer üç mezhebe göre bedene) kesilir.
Arafat vakfesinden sonra cinsel ilişki
Arafat vakfesinden sonra, tıraş olup ilk tahallülü gerçekleştirmeden önce cinsel ilişkide bulunan kimsenin haccı Hanefîlere göre bozulmaz, ancak ağır bir ceza gerekir. İlk tahallülden sonra, ziyaret tavafını yapmadan önceki ilişki de cezayı gerektirir; çünkü cinsel ilişki yasağı ancak ziyaret tavafıyla kalkar.
Yapılırsaİlk tahallülden önce ise bedene (deve veya sığır); ilk tahallülden sonra ve ziyaret tavafından önce ise dem. Kıran haccı yapana Hanefîlere göre iki ceza gerekir.
Umrede cinsel ilişki
Umre ihramına girdikten sonra, umre tavafının en az dört şavtını yapmadan önce cinsel ilişkide bulunan kimsenin umresi bozulur. Bu kimse umresini tamamlayıp ihramdan çıkar, sonra bozulan umreyi kaza eder. Tavafın dört şavtından sonra, tıraştan önce ilişkide bulunursa umre bozulmaz.
YapılırsaTavafın dört şavtından önce ise umre bozulur, kaza edilir ve dem gerekir. Dört şavttan sonra ve tıraştan önce ise yalnızca dem gerekir.
Şehvetle öpmek, okşamak ve sarılmak
İhramlı kimsenin eşini şehvetle öpmesi, okşaması, sarılıp kucaklaması yasaktır. Kur'an-ı Kerim'de hacda cinsel yakınlık, günaha sapmak ve kavga etmenin olmadığı bildirilmiştir (Bakara 2/197). Şehvetle bakmak veya düşünmek ceza gerektirmez; ancak ihramın ruhuna aykırıdır.
YapılırsaDem gerekir. Mastürbasyon sonucu boşalma olursa dem gerekir.
Kara hayvanlarını avlamak
İhramlı kimse kara hayvanlarını avlayamaz, öldüremez, ürkütemez ve avcıya yardım edemez (Mâide 5/95). Ayrıca ihramlı olsun olmasın Harem bölgesinde av yapmak yasaktır. Balık ve su ürünlerini avlamak, tavuk gibi kümes hayvanlarını kesmek serbesttir. Yılan, akrep, fare, sinek, bit, pire gibi zararlı hayvanları öldürmek yasak değildir.
YapılırsaAvlanan hayvanın değeri takdir edilir. Bu değer kadar Harem bölgesinde kurban kesilir veya her fakire bir fitre miktarı olmak üzere sadaka dağıtılır ya da her fitre miktarı için bir gün oruç tutulur.
Harem bölgesinde bitki ve ağaç koparmak
İhramlı olsun olmasın, Harem bölgesinde kendiliğinden yetişen ağaç ve bitkileri kesmek veya koparmak yasaktır. İnsanlar tarafından yetiştirilen bitkiler, kurumuş ot ve ağaçlar bu yasağın dışındadır. Kişinin Harem'deki kendi arazisindeki bitkiler için de ceza gerekmez. Hanefîlere göre Medine'deki bitkiler için bu yasak yoktur.
YapılırsaKoparılan bitki veya ağacın bedeli sadaka olarak dağıtılır.
Kavga, tartışma ve kötü söz
Kur'an-ı Kerim'de "Kim o aylarda hacca başlarsa, artık ona hacda cinsel ilişki, günaha sapmak, kavga etmek yoktur" buyrulur (Bakara 2/197). Kötü söz, kırıcı davranış, tartışma ve her türlü günah her zaman yasak olduğu gibi ihramda daha da büyük bir kusurdur.
YapılırsaMaddi bir ceza öngörülmemiştir; ancak haccın sevabını zedeleyen bir günahtır ve tövbe ile istiğfar gerektirir.
Mikatı ihramsız geçmek
Hac, umre, ticaret veya ziyaret, hangi amaçla olursa olsun Mekke'ye gitmek isteyen afakinin mikat sınırını ihramlı olarak geçmesi vaciptir. Uçakla Cidde'ye inip Mekke'ye gidecek olanlar ihrama mikat hizasından önce girmelidir. Doğrudan Medine'ye gitmek üzere Cidde'ye gelip sonradan Mekke'ye gitmesi gereken kimse Cidde'de ihrama girer ve ceza gerekmez.
YapılırsaDem gerekir. Kişi dönüp mikattan ihrama girerse ceza düşer.
Güneş batmadan Arafat'tan ayrılmak
Arefe günü gündüz Arafat'a gelen kimsenin güneş batıncaya kadar Arafat'ta beklemesi vaciptir. Güneş batmadan Arafat sınırlarından mazeretsiz ayrılmak bu vacibi terk etmektir. Gündüz Arafat'ta bulunmayıp güneş battıktan sonra gelen kimseye ise bir şey gerekmez.
YapılırsaDem gerekir. Güneş batmadan Arafat'a geri dönülürse ceza düşer; güneş battıktan sonra dönmek cezayı düşürmez.
Müzdelife vakfesini terk etmek
Müzdelife vakfesi haccın vaciplerindendir. Hanefîlere göre vakti bayram sabahı fecirden güneş doğuncaya kadardır. Ağır hastalık, acizlik, izdiham sebebiyle zamanında ulaşamamak ve kadınların kalabalıkta sıkışma korkusu geçerli mazeretlerdir. Din İşleri Yüksek Kurulu'na göre bu gibi mazeretlerle gece yarısından önce ayrılmak zorunda kalanlara ceza gerekmez.
YapılırsaMazeretsiz terk edilirse dem gerekir. Vakti çıkmadan vakfe yapılırsa ceza düşer.
Şeytan taşlamayı terk etmek veya eksik bırakmak
Şeytan taşlama haccın vaciplerindendir. Her günün taşları kendi vaktinde atılmalı, atılamayanlar bayramın dördüncü günü güneş batıncaya kadar kaza edilmelidir. Meşru mazereti olanlar vekâletle attırabilir.
YapılırsaMazeretsiz olarak taşlamayı tamamen terk etmek veya bir günün taşlarının yarıdan çoğunu atmamak dem gerektirir. Yarıdan azı atılmazsa her taş için bir sadaka-i fıtır gerekir. Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed'e göre vakti içinde kaza edilirse ceza düşer.
Tavafı abdestsiz veya cünüp olarak yapmak
Hanefîlere göre tavafı abdestli ve gusülsüzlük, âdet ve lohusalık hâlinden temiz olarak yapmak vaciptir. Bu şartlara uyulmadan yapılan tavaf, Mekke'den ayrılmadan yeniden yapılırsa ceza düşer. Tavaf sırasında abdesti bozulan kişi abdest alıp kaldığı yerden devam edebilir.
YapılırsaZiyaret tavafının tamamı veya çoğu cünüp, âdetli veya lohusa iken yapılırsa bedene; abdestsiz yapılırsa dem. Umre tavafının bir şavtı bile bu hâllerde yapılırsa dem. Veda tavafı cünüp yapılırsa dem, abdestsiz yapılırsa her şavt için sadaka-i fıtır. Tavaf yeniden yapılırsa ceza düşer.
Sa'yi terk etmek veya eksik yapmak
Sa'y, Hanefîlere göre haccın ve umrenin vacibidir. Gücü yeten kimsenin sa'yi yürüyerek yapması da vaciptir. Hastalık, kötürümlük gibi mazeretle terk edilmesi veya tekerlekli sandalye ile yapılması ceza gerektirmez.
YapılırsaMazeretsiz olarak sa'yin tamamını veya çoğunu terk etmek ya da gücü yettiği hâlde yürümemek dem gerektirir. Üç veya daha az şavt terk edilirse her şavt için bir sadaka-i fıtır gerekir.
Tıraşı Harem dışında veya geç yapmak
Tıraş olmadan veya saçı kısaltmadan ihramdan çıkılmaz. Ebû Hanîfe'ye göre hac tıraşının Harem bölgesinde ve bayramın üçüncü günü güneş batmadan yapılması vaciptir. Erkeklerde başın dörtte birinden azını, kadınlarda parmak ucu miktarından azını kesmek yeterli değildir.
YapılırsaEbû Hanîfe'ye göre Harem dışında veya bayramın üçüncü gününden sonra tıraş olmak dem gerektirir. Gereken miktardan az tıraş olmak dem gerektirir; bu durumda ihramdan çıkılmış olmayacağından sonraki ihlaller de ceza gerektirir.
Veda tavafını terk etmek
Afaki hacıların Mekke'den ayrılmadan önce veda tavafı yapması vaciptir. Âdetli ve lohusa kadınlardan veda tavafı düşer; onlara bir şey gerekmez. Ziyaret tavafından sonra yapılan nafile bir tavaf, veda tavafı yapamadan ayrılan için veda tavafı yerine geçer.
YapılırsaTamamı veya çoğu terk edilirse dem; yarıdan azı terk edilirse her şavt için bir sadaka-i fıtır. Mikatı geçmeden dönüp tavaf yapılırsa ceza düşer; mikatı geçtikten sonra umre ihramıyla dönüp umre ve veda tavafı yapılırsa yine ceza düşer.