Kıran Haccı Adım Adım
Umre ve hac tek ihramla
Kıran haccında aynı yılın hac aylarında umre ve hac için birlikte ihrama girilir; önce umre yapılır, ihramdan çıkılmadan hac da tamamlanır. Hanefî mezhebine göre en faziletli hac çeşidi kırandır.
1. Umre ve hac için birlikte ihram
Mikatı geçmeden hem umreye hem hacca birlikte niyet eder ve telbiye getirirsiniz.
Kıran haccı, bir hac mevsiminde umre ile haccı tek ihramla birleştirerek yapmaktır. Kıran haccını yalnızca afakiler ve Hıll bölgesinde oturanlar yapabilir; Harem bölgesinde oturanlar kıran haccı yapamaz. Hanefî mezhebine göre hac çeşitlerinin en faziletlisi kıran, sonra temettu, sonra ifraddır. Ancak gerçek fazilet, ibadette gösterilen ihlas, huşu ve gayrettedir.
İhram hazırlığı diğer hac çeşitlerindeki gibidir: temizlik, gusül veya abdest, bedene koku, erkekler için izar ve rida, kadınlar için normal kıyafet ve açık yüz. Kerahet vakti değilse iki rekât ihram namazı kılınır.
Afakiler mikat sınırını geçmeden, Hıll bölgesinde oturanlar bulundukları yerde "Allâhümme innî ürîdü'l-umrete ve'l-hacce fe yessirhümâ lî ve tekabbelhümâ minnî" diyerek umre ve hacca birlikte niyet eder ve telbiye getirir. Böylece ihrama girmiş olur, ihram yasakları başlar.
Kıran haccı yapan kimse bayramın birinci günü tıraş oluncaya kadar ihramdan çıkmaz. Bu sebeple uzun süre ihramlı kalacağınızı göz önünde bulundurunuz. Hanefî mezhebine göre kıran haccı yapan kimse bir ihram yasağını çiğnerse, biri umre biri hac için iki ceza gerekir.
2. Umre tavafı ve umre sa'yi
Mekke'ye varınca önce umre tavafını ve umrenin sa'yini yaparsınız, ancak tıraş olup ihramdan çıkmazsınız.
Mekke'ye vardığınızda temettu haccında anlatıldığı gibi Mescid-i Haram'a girer, Kâbe'yi görünce dua eder ve tavafa başlamadan telbiyeyi kesersiniz. Hanefî mezhebine göre kıran haccı yapanın Mekke'ye varınca yapacağı ilk tavaf umre tavafıdır.
Umre tavafını Hacerü'l-esved hizasından başlayarak, Kâbe'yi solunuza alıp Hatîm'in dışından yedi şavt olarak yaparsınız. Ardından sa'y yapılacağı için erkekler ıztıba ve ilk üç şavtta remel yapar. Tavaftan sonra iki rekât tavaf namazı kılar, zemzem içer, Hacerü'l-esved'i istilam edip Safa'ya gidersiniz.
Safa'dan başlayıp Merve'de bitirerek umrenin sa'yini yedi şavt olarak yaparsınız.
Kıran haccını temettudan ayıran en önemli nokta burada başlar: Sa'y bittikten sonra tıraş olmaz, ihramdan çıkmazsınız. İhram yasaklarına uymaya devam edersiniz. Umre ve hac aynı ihramla yapıldığı için ihramdan çıkış, bayramın birinci günü tıraşla olacaktır.
Kıran haccında umreden sonra memlekete veya mikat dışına gitmek haccı ifrada dönüştürmez; çünkü ihramdan çıkılmamıştır.
3. Kudüm tavafı ve isteğe bağlı hac sa'yi
Umreden sonra gerekirse dinlenir, ardından kudüm tavafını yapar; dilerseniz haccın sa'yini de bu tavafın ardından yaparsınız.
Hanefî mezhebine göre kıran haccı yapan kimse, umre tavafı ve sa'yinden sonra ayrıca kudüm tavafı yapar. Kudüm, Mekke'ye varış demektir; kudüm tavafı sünnettir. Gerekirse önce biraz dinlenir, sonra bu tavafı yaparsınız. Tavafın ardından iki rekât tavaf namazı kılarsınız.
Dilerseniz haccın sa'yini bu kudüm tavafının hemen ardından yapabilirsiniz. Bu durumda kudüm tavafında erkekler ıztıba ve ilk üç şavtta remel yapar. Haccın sa'yini şimdi yaparsanız bayramda ziyaret tavafından sonra yeniden sa'y yapmazsınız. İsterseniz sa'yi şimdi yapmaz, ziyaret tavafından sonraya bırakırsınız.
Şâfiî mezhebine göre kıran haccı yapanın hem hac hem umre için bir tavaf ve bir sa'y yapması yeterlidir; Hanefî mezhebine göre ise umre ve hac amelleri ayrı ayrı yapılır.
Arafat'a çıkıncaya kadar ihramlı olarak Mekke'de kalırsınız. Bu günleri beş vakit namazı Mescid-i Haram'da kılarak, Kur'an, dua ve zikir ile değerlendirirsiniz. İhramlı olduğunuz için nafile tavaflarda da ihram yasaklarına dikkat edersiniz.
4. Arafat ve Müzdelife vakfeleri
Terviye günü Mina'ya veya doğrudan Arafat'a çıkar, arefe günü Arafat vakfesini, bayram sabahı Müzdelife vakfesini yaparsınız.
Kıran haccı yapan kimse zaten ihramlı olduğu için terviye günü (8 Zilhicce) yeniden ihrama girmez. Temettu haccında olduğu gibi Mina'ya veya, günümüzdeki uygulamaya göre, kafilesiyle doğrudan Arafat'a çıkar.
Arefe günü (9 Zilhicce) öğle vaktinden sonra Arafat sınırları içinde bulunmak haccın rüknüdür. Öğle ve ikindi namazları öğle vaktinde birleştirilerek kılınır, ardından kıbleye dönerek ayakta vakfe yapılır. Güneş batıncaya kadar telbiye, tekbir, tehlil, dua ve istiğfar ile meşgul olursunuz. Güneş batmadan Arafat'tan mazeretsiz ayrılmak dem gerektirir.
Güneş battıktan sonra Müzdelife'ye gider, akşam ile yatsıyı yatsı vaktinde birleştirerek kılarsınız. Geceyi burada geçirir, Akabe cemresi için yedi taş toplarsınız. Hanefîlere göre vacip olan Müzdelife vakfesini bayram sabahı fecirden sonra, güneş doğmadan yaparsınız. Mazeret sebebiyle gece yarısından önce ayrılanlara ceza gerekmez.
Arefe sabah namazından itibaren her farzdan sonra teşrik tekbiri getirirsiniz. Bu iki vakfenin ayrıntıları için temettu rehberindeki ilgili adımlara bakabilirsiniz.
5. Akabe cemresi, kurban ve tıraş
Bayramın birinci günü Akabe cemresine yedi taş atar, şükür kurbanınızı keser ve tıraş olarak ilk tahallülü gerçekleştirirsiniz.
Bayramın birinci günü Müzdelife'den Mina'ya gelince Akabe (büyük) cemresine yedi taş atarsınız. İlk taşla birlikte telbiye sona erer. Taşlar birer birer, "Bismillâhi Allâhü ekber" denilerek atılır; atıştan sonra beklenmez.
Kıran haccı yapanın da temettu haccı yapan gibi şükür kurbanı (hedy) kesmesi vaciptir. Kurban Harem bölgesinde, bayram günlerinde kesilir; bizzat veya vekâletle kesilebilir. Kurban imkânı bulamayan, üç günü hacda, yedi günü dönüşte olmak üzere on gün oruç tutar.
Kurbandan sonra saçınızı tıraş ettirir veya kısaltırsınız. Erkekler için başın en az dörtte biri, kadınlar için saç uçlarından parmak ucu kadar keserek ihramdan çıkılır. Böylece ilk tahallül gerçekleşir ve cinsel ilişki dışındaki bütün ihram yasakları kalkar.
Ebû Hanîfe'ye göre taş, kurban ve tıraş arasındaki sıra vaciptir. Din İşleri Yüksek Kurulu ise günümüzde fetva ve uygulamanın, bu sıranın sünnet olduğu görüşü yönünde olduğunu bildirmektedir.
Uzun bir ihram döneminin ardından ihramdan çıkmanın sevincini, şükür ve dua ile yaşayınız.
6. Ziyaret tavafı ve teşrik günleri
Ziyaret tavafını yapar, daha önce yapmadıysanız haccın sa'yini de yapar; teşrik günlerinde üç cemreye taş atarsınız.
Tıraştan sonra Mekke'ye gider ve haccın rüknü olan ziyaret tavafını yaparsınız. Ebû Hanîfe'ye göre bu tavafın bayramın üçüncü günü güneş batmadan yapılması vaciptir. Tavaftan sonra iki rekât namaz kılarsınız.
Kudüm tavafından sonra haccın sa'yini yapmadıysanız, ziyaret tavafından sonra haccın sa'yini yaparsınız. Ziyaret tavafıyla ikinci tahallül gerçekleşir ve cinsel ilişki dahil bütün ihram yasakları kalkar.
Ziyaret tavafından sonra Mina'ya dönersiniz. Bayramın ikinci ve üçüncü günleri öğle vakti girdikten sonra sırasıyla küçük, orta ve büyük cemreye yedişer taş atarsınız. Küçük ve orta cemreden sonra kıbleye dönüp dua eder, büyük cemreden sonra beklemeden ayrılırsınız.
Bayramın üçüncü günü taşları attıktan sonra dördüncü günün fecri doğmadan Mina'dan ayrılabilirsiniz. Dördüncü günün sabahı Mina'da olursanız o günün taşlarını da atmanız gerekir.
Âdetli kadınlar ziyaret tavafını temizlendikten sonra yapar; bu gecikme ceza gerektirmez.
7. Veda tavafı
Memleketinize veya Medine'ye dönmeden önce veda tavafını yaparak haccınızı tamamlarsınız.
Hac menasikini tamamladıktan sonra Mekke'den ayrılmadan önce veda tavafı yaparsınız. Afakiler için veda tavafı vaciptir. Tavafa niyet etmek yeterlidir; ayrıca "veda" diye belirlemek şart değildir.
Tavaftan sonra iki rekât namaz kılar, imkân varsa Mültezem'de ve Hatîm'de dua eder, zemzem içersiniz. Kâbe'den ayrılırken bu mübarek mekâna yeniden gelmeyi nasip etmesi için Allah'a dua edersiniz.
Veda tavafından sonra yola çıkmak sünnettir. Hanefîlere göre tavaftan sonra bazı işlerle meşgul olmak tavafın yenilenmesini gerektirmez.
Veda tavafını yapmadan ayrılan kimse mikatı geçmeden dönüp tavafını yaparsa ceza düşer. Mikatı geçtikten sonra dönmek isterse umre ihramına girip umresini yapar, sonra veda tavafını yapar. Dönmezse dem gerekir.
Âdetli ve lohusa kadınlardan veda tavafı düşer; bu kadınların Mescid-i Haram'ın kapısında dua ederek ayrılmaları müstehaptır.
Böylece kıran haccınızı tamamlamış olursunuz. Allah haccınızı mebrur, sa'yinizi meşkur eylesin.